X
تبلیغات
وبلاگ تخصصی سیستم های اعلام حریق

وبلاگ تخصصی سیستم های اعلام حریق

The Professional Blog Of Fire Alarm System

 

سیستم­های متعارف و آدرس­پذیر علی­رغم تمایز در نحوه­ی هم­بندی و سطح فناوری به کار گرفته شده در آن­ها، در یک اصل مشترک هستند و آن نحوه­ی عملکرد رله گونه­ی  دتکتورهاست، در حالی که در سیستم هوشمند که آن­را سیستم آدرس­پذیر آنالوگ نیز می­خوانند، اساس عمل­کرد بر پایه­ی استفاده از ریزپردازنده در دتکتورها و تابلوی کنترل مرکزی و راهبری نرم افزاری پی­ریزی شده است.

 

یک سیستم هوشمند بر طبق استاندارد به سیستمی گفته می­شود که در آن از تجهیزات هوشمند (Analogue Addressable) استفاده می­شود.یعنی مقدار جریان خروجی هر دتکتور حقیقتا بستگی به احساس دتکتور از شرایط محیط داشته و طبق آن جریان آنالوگ تغییر می­کند.. این مورد وقتی قابل توجه است که بدانیم در سیستم­های آدرس پذیر و مرسوم هر دو دتکتور فقط در دو حالت نرمال و آلارم مانند یک کلید دو حالته­ی صفر و یک عمل می­کنند. در این­گونه سیستم­ها دتکتورها همواره فعال هستند و به طور پیوسته پاسخگوی سیگنال­های ارسالی از سوی تابلوی کنترل مرکزی هستند. در سیستم هوشمند تمامی دتکتورهای سقفی استفاده شده از نوع هوشمند(Analogue) می­باشد. هم­بندی سیستم­های هوشمند نیز مانند سیستم­های آدرس­پذیر به صورت حلقوی است و می­توان با هر حلقه ده هزار متر مربع را فارغ از تعداد دتکتورها تحت پوشش قرار داد. در سیستم­های آدرس پذیر یا مرسوم نمی­توان فهمید وضعیت هر دتکتور چقدر نزدیک به آلارم می­باشد. پس بنابراین وجود گرد و غبار و اثرات محیطی به راحتی احساس نمی­شود. هم­چنین در این دو نوع از قبل نمی­توان عمر دقیق دتکتور را  یش­بینی کرد و زمان تعویض آن­را فهمید، می­بایست حتما فالت پیش آید و مدتی وقت­گیری کند و حتی مدتی سیستم خارج از سرویس باشد.

 

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

در این سیستم تکنیک  Multiplex  (تسهیم کننده) اجازه می­دهد هر دتکتور مستقلا اطلاعات را به پانل کنترل ارسال نماید. در هر زمان دتکتورها مشخصات شناسایی آدرس خود را به پانل کنترل ارسال می­نماید و علاوه بر آن از طرف تابلو هم یکسری اطلاعات به دتکتور ارسال می­شود. این نوع کار باعث می­شود که همیشه پانل مراقب باشد که کدام تجهیز خروجی غیر عادی(غیر مشابه) ارسال می­کند. پیغام­های عادی همیشه بر روی صفحه­ی نمایش (LCD) نوشته می­شود. در قسمت پروسسور پانل کنترل، اولین آدرس بر روی دتکتور، شستی، اجزای واسطه یا جدا کننده ارسال می­شود و سپس سیستم منتظر پاسخ می­شود. زمان ارسال و دریافت در اولین مرحله راه­اندازی به عنوان زمان مبنا برای هر تجهیز در نظر گرفته می­شود. سپس پروسسور زمان رفت و برگشت که در ابتدا مساوی هستند و آدرس را ثبت می­نمایند و به عنوان مبنا در نظر می­گیرد. در مراحل بعد این عمل برای تمامی تجهیزات ثبت می­گردد. در عملکرد عادی سیستم همیشه زمان رفت و برگشت با هم مقایسه شده و در صورت تساوی، سلامت مدار را به اطلاع می­رساند. در صورتی­که زمان رفت و برگشت با هم متفاوت باشند دال بر خارج سرویس بودن یک تجهیز یا قطع مدار می­باشد که بلافاصله سیگنال خطا(Fault) ظاهر می­گردد.

توجه شود در صورت عملکرد دتکتور جریان آن به شدت تغییر می­یابد. پس از چک اولین دتکتور سیستم به سراغ دومین تجهیز می­رود و همه­ی تجهیزات به ترتیب چک می­گردند. در اولین راه­اندازی تمامی تجهیزات در مرحله­ی اول آدرس­دهی و اطلاعاتشان ثبت می­گردد.در گام­ نخست در عرض 30 دقیقه تمامی اطلاعات اولیه­ی دتکتورها به ثبت می­رسد.کاملا واضح است که در موقع آتش­سوزی ممکن است تعداد زیادی دتکتور با هم عمل نمایند. در این صورت اطلاعات تمامی  دتکتورها جداگانه گرفته می­شود. در صورتی­که تمامی دتکتورها در یک زون، همزمان عمل نمایند مشکلی برای پنل به وجود نمی­آید. پس می­توان دتکتورها را طوری نصب کرد که پشت سر هم و سری نباشند. یعنی به ترتیب بسته نشوند. در این حالت فقط ترتیب شماره­ی آن­ها به هم می­خورد. به­خاطر این تکنیک احتیاج به مرتب چیدن دتکتورها(پشت سر­هم سر­بندی کردن) نمی­باشد پس از نظر اقتصادی به صرفه و نصب راحت­تر به دنبال دارد.(در این سیستم بایستی از تجهیزات آدرس­پذیر Addressable استفاده نمود)

در هر سیستم Add می­توان از یک سری تجهیزات Conv.  نیز استفاده کرد. طبق شکل می­توان در هر زون تا 20 دتکتور Conv. را هم استفاده کرد. در صورت بروز آلارم بر روی دتکتورهای Conv. ابتدا  این آلارم بر روی Interface رفته و سپس توسط پانل تشخیص داده می­شود. دتکتورهای Conv. در این حالت نیز به صورت شعاعی نصب می­گردند. استفاده از تلفیق تجهیزات Add. و Conv. معمولا در جاهایی استفاده می­شود که سیستم به صورت Conv.(از قدیم) نصب بوده است حال با Up Grade کردن سیستم می­توان از قسمتی از این تجهیزات با استفاده از Interface  کمک گرفت.

در این صورت نیاز به سیم کشی جدید در این قسمت­ها نمی­باشد. استفاده از ایزولاتور مربوط به اتصال کوتاه بین مرز مشترک زون­ها اجباری می­باشد

نکته: توجه شود که در سیستم­های آدرس­پذیر نیز هم­چون سیستم­های متعارف باید حداقل دو مدار آژیر در نظر گرفته شود.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

اگر در یک طرف دتکتور حالت اتصال کوتاه یا اتصال باز پیش آید به­وسیله­ی ایزولاتور محل اتصال برطرف و مابقی مدار از طرف دیگر با پانل ارتباط برقرار کرده و به کار خود ادامه می­دهند. در عمل تمامی اجزای متصل به سیستم آدرس پذیر (Addressable system) خود آدرس پذیر هستند. دتکتورهای قابل آدرس­دهی با دتکتورهای Conv. تفاوتی ندارد ولی پایه­ی آن­ها دچار تغییراتی می­باشد. مثلا در پایه یک Dil(dip) سوئیچ نصب شده که آدرس مشخص و منحصر به فرد را می­سازد و این آدرس، برای سیستم قابل شناسایی می­باشد. در نوع دیگر آدرس­دهی از دو کلیه­ی گردان 0-9 یکی دهگان و یکی یکان را مشخص می­کند. مثلا 9 و 11 و 98 و تا 99  دتکتور را می­توان آدرس­دهی کرد.(آدرس 0-0 قابل استفاده نمی­باشد).

تکنیک جدید تنظیم و آدرس­دهی پایه­ی دتکتورهای آدرس­پذیر(Add) به وسیله­ی Dil سوئیچ یک تکنیک خوب و ساده می­باشد. در این تکنیک اطلاعات ( Soft-Addressable) و برنامه­ی هر دتکتور به صورت اتوماتیک به تناسب شماره به پانل فرستاده می­شود.

مشکل این سیستم این است که در صورتی­که یک تجهیز (دتکتور یا شستی) به مدار اضافه گردد و بخواهیم آدرس­ها پشت سر هم و مرتب باشند بایستی تمامی آدرس­ها عوض شوند. مثلا اگر یک دتکتور بین دتکتورهای 5 و 6 اضافه گردد، بایستی آدرس­دهی از شماره­ی 6 به بعد عوض شود. بنابراین آدرس تمامی تجهیزات بعد از دتکتور اضافه شده، یکی اضافه­تر می­شود تا توسعه­ی کوچکی در سیستم به وجود آید، یعنی آدرس نوشته شده در بیس تمامی دتکتورها بایستی تعویض گردد.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

این نوع سیستم، به نام سیستم آدرس پذیر(Add. Sys.) ­می­باشد. اصول کشف و تشخیص حریق در سیستم­های آدرس­پذیر، مشابه سیستم­های متعارف است، به جز این­که در این گونه سیستم­ها، هر یک از دتکتورهای اتوماتیک و یا شستی­ها دارای آدرس منحصر به فردی هستند که از طریق آن تابلوی کنترل مرکزی قادر به شناسایی و تعیین هر یک از آن­هاست.

 در این نوع سیستم سیم­کشی از پانل به دتکتور با دو رشته سیم ولی به صورت Loop (سیم بندی حلقوی) انجام می­پذیرد که از تابلوی کنترل مرکزی آغاز و به همان تابلو ختم می­شود و کلیه­ی تجهیزات به صورت موازی در همین مدار حلقوی جای می­گیرند. هر حلقه می­تواند به تناسب تعداد تجهیزات و سطوح مورد حفاظت، یک یا چند منطقه را پشتیبانی کند. دتکتورهای سیستم آدرس­پذیر دارای ساختار سوئیچ­گونه­ای هستند که برای شناسایی آن­ها توسط تابلوی کنترل مرکزی به کار می­رود. به نظر می­رسد که در سیستم­های آدرس­پذیر موضوع منطقه­بندی چندان حائز اهمیت نباشد، زیرا شناسایی دتکتورها از طریق شناسه­ی اختصاصی آن­ها امکان پذیر است، اما گستردن حلقه­ی تشخیص بر بستر مناطق مختلف می­تواند به کشف محل وقوع، سرعت بیشتری دهد. بنابراین در این­گونه سیستم­ها نیز اگرچه مناطق در قالب مدار مطرح نیستند، اما با توجه به همان معیارهای تعیین منطقه­ی حریق، به صورت مجازی در نظر گرفته می­شوند. حداکثر مساحت فضاهایی که توسط یک حلقه می­توانند حفاظت شوند، ده هزار متر مربع است و بر این اساس، یک حلقه حداقل پنج­ منطقه را پوشش می­دهد.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

در این سیستم دتکتورها دارای رله­ی اضافی هستند، که این رله دارای یک کنتاکت نرمال باز و یک نرمال بسته می­باشد. یک مدار دو سیمه تمامی کنتاکت­های نرمال بسته را سری کرده و به یک مدار حفاظتی داخل پانل انتقال می­دهد، در صورت عملکرد هر دتکتور مدار باز شده و سیستم اعلام حریق می­نماید. این مدار می­تواند در یک سری دتکتور حتی بدون داشتن پانل کنترل، فقط با یک تغذیه­ی 24 ولت DC مدار حفاظتی را کامل نماید. از این مدار جهت فعال کردن سیستم اتوماتیک اطفای حریق می­توان استفاده نمود.

توجه:

استاندارد تصریح می­کند که در صورتی­که Detector از جا برداشته شود نبایستی شستی از کار ساقط شود.(پیشگیری از کار MCP)

این مورد با داشتن سیستم آدرس پذیر می­تواند محقق شود و یا این­که در هر سیستم، شستی در اول سیم­بندی یا با یک مسیر انشعابی در ابتدای مدار نصب گردند. مشکلات موجود در این حالت ما را ترغیب به استفاده از یک سیستم اتوماتیک می­نماید

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

این دیود علاوه بر سوئیچ (کلید) Removal در بیس دتکتور استفاده می­شود و در هنگام خارج نمودن دتکتور قطع لحظه­ای را از بین می­برد و هم­چنین می­توان چند دتکتور را هم­زمان از جا خارج نمود زیر افت ولتاژ دیود نسبت به دیودهای دیگر بسیار کم می­باشد. در صورتی­که یکی از دتکتورها که در محل خود نصب می­باشد دچار سوختگی مدار، شکستگی و عدم عملکرد باشد، وجود دیود باعث ادامه­ی عملکرد مدار می­شود و هم­چنین باعث می­شود که شاسی­های اعلام حریق (MCP) عملکرد صحیح داشته باشند

 

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

هنگامی که دتکتور از جای خود خارج می­گردد، اتصال وایرینگ­ها منفصل می­گردد.در این هنگام چون ارتباط تجهیز انتهایی با پانل اعلام قطع گردیده، بایستی پانل اعلام خطای قطعی مدار نماید. این خود تست مهمی است، ولی مشکل قطعی مدار، عملکرد پانل را مختل می­نماید زیرا ارتباط سیستم دتکتور با پانل قطع می­باشد. در این خصوص دو راه حل وجود دارد:

1-      نصب جایگزین یا قطعه­ی مشابه که موقتا ارتباط را امکان پذیر کند.

وجود سویچ Removal که هنگام خارج شدن دتکتور دو سر باز را به­یکدیگر وصل نموده و عملکرد سیستم ادامه یابد. این سوئیچ (کنتاکت) با جا زدن دتکتور قطع می­شود

 

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

در مدار دتکتورهای Conv. (مدار کشف حریق) استفاده از تجهیز انتهایی EOL جهت اطمینان پانل از عدم قطعی مدار حفاظتی می­باشد در سیستم­های قدیمی این EOL یک مقاومت بود ولی در سیستم­های جدید یک اسیلاتور می­باشد.

End Of Line نوع مقاومتی، یک جریان ثابت 6 میلی­آمپری که از جریان حالت عادی دتکتورهای دودی و حرارتی بیشتر است و از جریان حالت آلارم کمتر، قابل تشخیص و قابلیت گم شدن در جریان­های مدار را ندارد. در صورتی­که قسمتی از مدار باز شود به خاطر تغییر جریان آلارم قطعی فرستاده می­شود. جریان معمولی بعضی از انواع دتکتورها 100 میکروآمپر (0.1 میلی­آمپر) می­باشد  و تا 30 میلی­آمپر در حالت فالت افزایش می­یابد

در حالت فالت و عملکرد دتکتور، ولتاژ ثابت مدار تا 5 ولت کاهش می­یابد.(بعضا) و در حالت اتصال کوتاه به صفر می­رسد در این دو حالت پانل تشخیص می­دهد که حالت اتصال کوتاه و یا عملکرد دتکتور واقع شده­ است. هنگامی که دتکتور به صورت لحظه­ای عمل کرده باشد (گذرا)، پانل قابلیت Reset دارد. پانل کنترل تفاوت چهار عملکرد زیر را به راحتی تشخیص می­دهد:

1-      عملکرد نرمال

2-      حالت اعلام حریق

3-      مدار باز (قطعی I<4mA)

4-      اتصال کوتاه V=0

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

از قدیمی­ترین انواع سیستم­های اعلام حریق است که علی­رغم تغییرات کیفی اندک، هم­چنان مورد استفاده قرار می­گیرد. در این سیستم چندین دتکتور و شستی که یک منطقه از ساختمان را پوشش می­دهند در قالب یک مدار به هم پیوسته، به تابلوی کنترل مرکزی متصل می­شوند. بنابراین هر مدار نماینده­­ی یک منطقه(زون) است. نحوه­ی هم­بندی تجهیزات کشف و تشخیص نسبت به تابلوی کنترل مرکزی به صورت شاخه­ای و یا به عبارت دیگر شعاعی است. هر تابلوی کنترل مرکزی متعارف می­تواند 2،4،8،12 و یا مدارهای بیشتری را پشتیبانی کند.

بر طبق استاندارد، در این سیستم دتکتورها یا در حالت عادی هستند و یا آلارم(Fire Alarm)

این سیستم به وسیله­ی دو رشته سیم به دتکتورها و شستی وصل می­گردد که هر دو نیز از نوع مرسوم (Conv.) می­باشند.

مطابق همین موارد برای آژیر، زنگ و یا چراغ دوره گرد نیز سیم کشی می­گردد.

اولین عملکرد این پانل نشان­ دادن موقعیت آتش با دقت در حد زون می­باشد. پس بنابراین بهتر است در سیستم­های Conv.، زون­ها محدود باشد  تا جستجو سریع باشد.

دتکتورهای هر زون در یک گروه و به صورت شعاعی به یک زون پانل کنترل وصل می­گردند و زون­ها از یکدیگر جدا می­باشند و هر زون یک نشان­دهنده­ی جداگانه دارد. بر روی هر دتکتور یک LED موجود می­باشد که در هنگام عملکرد آن دتکتور، LED مربوطه چشمک می­زند.

هنگامی که یک زون فعال می­گردد (وضعیت اعلام حریق) بایستی به صورت فیزیکی در آن زون، دتکتور فعال شده ردیابی گردد، یعنی با چشم بگردیم و چراغ چشمک زن را پیدا کنیم. هم­چنین می­توان LED را جداگانه به دتکتور وصل کرد که به این تجهیز Remote LED (Indicator) گفته می­شود.

در صورتی که هر دتکتور به یک زون متصل باشد در هنگام عملکرد دتکتور محل حریق به راحتی مشخص می­گردد. این مسئله به خودی خود باعث بالا رفتن هزینه­ی خرید تابلوی آلارم می­گردد، زیرا که تعداد زون هر تابلوی Conventional زیاد شده و در نتیجه هزینه­ی  خرید آن بالا می­رود. در سیستم Conv. تمامی دتکتورهای یک زون به صورت مستقیم با یک مدار به هم­دیگر متصل می­گردند و انتهای آن به تابلوی آلارم (Unit Alarm) متصل شده و در هنگامی که بخواهیم از سیستم ایمنی (Security) استفاده کنیم، با دو رشته سیم دیگر تمامی کنتاکت­های نرمال بسته­ی دتکتورها را به صورت سری به تابلوهای آلارم متصل می­نمایند و در انتهای آخرین دتکتور مقاومت انتهایی نصب می­گردد که عملکرد آن بررسی خواهد شد. اضافه بر آن بعضی از دتکتورها مجهز به Switch Open، Schottky Diode می­باشند.درهنگامی که دتکتور به حالت آلارم می­رود ولتاژ مدار کم شده و در عمل مابقی دتکتورها غیر فعال می­شوند. در این حالت هیچ­گونه اطلاعات دیگری به پانل نمی­رسد.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

مساحت، کاربری و تعداد طبقات ساختمان از یک سو و رعایت مقررات و استانداردهای معتبر از سوی دیگر و هم­چنین توجه به نیازهای پروژه و در نظر داشتن صرفه­ی اقتصادی و سهولت در امر بهره­برداری و نگهداری، عوامل مهمی در طراحی و انتخاب سیستم اعلام حریق و در پی آن کمیت و کیفیت تجهیزات است. بنابراین سیستم منتخب، بر اساس شرایط طرح می­تواند بسیار ساده و یا پیچیده باشد.

اجزای اصلی کشف و اعلام می­توانند در یک پوشش حاوی رله­ی متصل به دتکتور که زنگی را به صدا در می­آورد خلاصه شود. چنین دستگاه قابل حمل و نقلی را می­توان به پریز برق کنار تختخواب در اتاق خواب یا پریز آشپزخانه متصل نمود. اینگونه وسایل را می­توان تجهیزات خودکفای انفرادی یا اختصاصی نامید. اما سیستم­های اعلام حریق مورد بحث ما سیستم­هایی است که در ارتباط منطقی با سیم یا بدون سیم، گروهی از تجهیزات، اعم از تابلوهای کنترل مرکزی، دتکتورها، شستی­ها، آژیرها و تجهیزات کمکی و واسطه­ای را در نقاط و مناطق مختلف یک ساختمان مدیریت و اداره می­کنند. سیستم­های متعارف، آدرس­پذیر و هوشمند در این دسته قرار می­گیرند.البته در گروه دیگری نیز ارتباط بین تابلوهای کنترل مرکزی و دتکتورها توسط امواج رادیویی و بدون سیم برقرار می­گردد که این گروه با نام­های سیستم رادیویی و یا بی­سیم شناخته می­شوند. در مجموع سیستم­هایی که به وسیله­ی سیم یا کابل به هم مرتبط هستند از رواج بیشتری نسبت به انواع بی­سیم برخوردارند. و در میان آن­ها سیستم­های متعارف، قدیمی­تر و برای ساختمان­های کوچک و متوسط رایج­تر است، اما برای ساختمان­های بزرگ با پیچیدگی­های بیشتر و هم­چنین ساختمان­هایی که از سیستم مدیریت ساختمان بهره می­برند، انواع آدرس­پذیر و هوشمند که از کارایی و دقت بیشتری برخوردارند، مناسب­تر هستند. سیستم­های اعلام حریق از لحاظ چگونگی اعلام نیز در دو گروه تک مرحله­ای و دو مرحله­ای طبقه­بندی می­شوند.

در سیستم­های تک مرحله­ای، تشخیص حریق توسط دتکتورها موجب ارسال پیام به تابلوی کنترل مرکزی و سپس به صدا درآمدن یکباره­ی آژیرها مبنی بر خروج اضطراری و فعال شدن سایر سیستم­های ایمنی می­گردد اما در سیستم­های دو مرحله­ای، دتکتورها یا شستی­های اعلام حریق سیگنالی محدود به محل مشکوک را به بخش مدیریت حریق یا واحد آتش­نشانی مستقر در ساختمان ارسال می­کنند و سپس این مدیریت است که پس از بررسی، تصمیم به اعلام عمومی می­گیرد. چنان­چه پس از مدت زمانی که از قبل تعیین شده است(معمولا پنج دقیقه) هیچ اقدامی صورت نگیرد، سیگنال­های ارسالی بعدی موجب اعلام عمومی می­شود.

در ساختمان­های عمومی اعلام ناشی از حریقی کوچک ممکن است موجب اضطراب و هراس تعداد زیادی از افراد و یا اختلال در روند معمول فعالیت­ها گردد. از این­رو در این­گونه اماکن استفاده از پیش پیام سیستم­های دو مرحله­ای به منظور بررسی هشدار از نظر صحت و ابعاد حریق مناسب­تر است.مدارس و استادیوم­ها از جمله اماکنی هستند که می­توان از این گونه سیستم­ها در آن­ها بهره برد.

در این قسمت نیاز است توضیحاتی راجع به انواع پانل­های کنترلی(   Fire controller) یا تابلوهای اعلام حریق (Fire Alarm Panel)  (FAP) داده شود.

پانل­های کنترل حریق به سه نوع تقسیم شده­اند:

مرسوم(متعارف): Conventional FAP

آدرس پذیر(قابل آدرس دهی): Addressable FAP

هوشمند: Analogue Addressable FAP

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   | 

 

بر طبق آمار، حدود 80درصد از حریق­های خانگی در کشور آمریکا، در ساختمان­های بدون سیستم اعلام حریق رخ داده،که منجر به کشته شدن حدود 4000 نفر در سال شده است.

بر طبق همین آمار از 1795000 حریق­های مسکونی در سال 1995،حدود 29درصد در آشپزخانه، 13درصد در اتاق خواب و 7درصد در اتاق نشیمن رخ داده است.

اما اکثر کشته­شده­گان در اتاق خواب و به علت خفگی ناشی از تنفس گاز (CO) منوکسید کربن بوده است، که علت اکثر حریق­ها بر اثر بازی کودکان با کبریت و یا مواد آتش­زا می­باشد.

هم­چنین در این تحقیقات گفته شده که، 20درصد مابقی ساختمان­­هایی که دارای سیستم اعلام حریق بوده و در آن آتش­سوزی انجام پذیرفته، به خاطر عدم عملکرد یا قطعی پانل اصلی و یا مدارات بوده، که این در جای خود بسیار اهمیت دارد.

در این گونه موارد سیستم به خاطر آلارم­های کاذب متوالی توسط سکنه ساختمان از مدار خارج گردیده­اند.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   |